Tăng thêm cơ hội cho chủ rừng trong quản lý rừng bền vững

Thứ hai - 27/07/2020 14:23
Những năm qua, do nhiều nguyên nhân khác nhau, diện tích rừng trên cả nước bị suy giảm nhanh chóng. Một trong những biện pháp quan trọng hiện nay được cả cộng đồng quốc tế cũng như từng quốc gia đặc biệt quan tâm, đó là thiết lập phương pháp quản lý rừng bền vững (QLRBV) và cấp chứng chỉ rừng.
FSC acacia plantation
FSC acacia plantation

Chứng chỉ rừng là tên gọi ngắn gọn của việc cấp chứng chỉ xác nhận bằng văn bản cho quá trình quản lý rừng bền vững theo một số tiêu chí và nguyên tắc nhất định đã được quốc tế và Việt Nam công nhận. Bản chất của chứng chỉ rừng là quản lý rừng bền vững. Gỗ được khai thác từ các diện tích rừng được cấp chứng chỉ không những tuân thủ các quy định có liên quan đến tính pháp lý, mà còn tuân thủ các quy định có liên quan đến môi trường và xã hội (ví dụ cần có những đánh giá về tác động môi trường, đa dạng sinh học). Vì vậy, gỗ đạt chứng chỉ được chấp nhận và lưu thông rộng rãi tại các thị trường Bắc Mỹ, châu Âu...Chứng chỉ rừng có ý nghĩa quan trọng về môi trường, xã hội và kinh tế. Về kinh tế, chứng chỉ rừng nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh và tăng thu nhập, thông qua đó, hoạt động quản lý rừng của chủ rừng (doanh nghiệp, nhóm hộ,…) được công nhận và tin cậy; các chủ rừng được tiếp cận một cách chuyên nghiệp và bền vững các thị trường tiềm năng trong và ngoài nước; đồng thời được tiếp cận tốt hơn đến các nhà cung cấp dịch vụ hỗ trợ (tài chính, kỹ thuật…). Về xã hội, để được cấp chứng chỉ rừng, cộng đồng địa phương và các bên liên quan phải tham gia vào tiến trình lập kế hoạch quản lý rừng bền vững, góp phần làm giảm áp lực lên tài nguyên rừng. Chủ rừng nhận biết và tôn trọng các quyền truyền thống của người dân bản địa đối với tài nguyên rừng và quyền của công nhân, từ đó điều kiện lao động và đời sống được cải thiện. Về môi trường, quản lý rừng bền vững sẽ bảo tồn được tính đa dạng sinh học của rừng, nguồn nước, đất và các hệ sinh thái trong rừng. 

Tại Việt Nam, quản lý rừng bền vững và chứng chỉ rừng là một trong năm lĩnh vực của Kế hoạch hành động quốc gia về giảm phát thải từ mất rừng và suy thoái rừng. Quảng Trị là địa phương tiên phong trong việc huy động các chủ rừng hộ gia đình và hợp tác xã tham gia trồng rừng có chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC. Năm 2014, Hội CCR Quảng Trị trở thành tổ chức đầu tiên tại Việt Nam đại diện cho chủ rừng hộ gia đình và hợp tác xã tham gia trồng rừng, được công nhận tư cách pháp nhân và có chứng nhận chứng chỉ rừng FSC. Tỉnh Quảng Trị có 253.465 ha đất có rừng, trong đó hơn 143.000 ha rừng tự nhiên và 110.000 ha rừng trồng. Tính đến năm 2019, tại Quảng Trị, hơn 19.000 ha (gần 14%) rừng tự nhiên đã được giao cho hộ gia đình và cộng đồng quản lý; khoảng 55.000 ha rừng trồng keo với chủ rừng là hộ gia đình và hợp tác xã. Vai trò của hộ gia đình, cộng đồng ngày càng quan trọng trong bảo vệ, phát triển và quản lý rừng bền vững. 

Phát huy lợi thế trên, mới đây Dự án PROSPER được khởi động tại Quảng Trị tiếp tục mở ra nhiều cơ hội cho các chủ rừng ở địa phương trong việc quản lý rừng bền vững. Dự án do Liên Minh châu Âu tại Việt Nam và tổ chức MCNV tài trợ với tổng ngân sách 800.000 Euro trong giai đoạn từ 15/2/2020 – 15/2/2023, được UBND tỉnh Quảng Trị phê duyệt theo Quyết định số 461/QĐ-UBND ngày 19/2/2020. Dự án thực hiện thông qua phát triển năng lực Hội CCR với trọng tâm hỗ trợ xây dựng năng lực về quản lý rừng bền vững; thúc đẩy liên kết chuỗi cung ứng sản phẩm gỗ rừng trồng FSC và lâm sản ngoài gỗ cho nhóm chủ rừng là hộ gia đình, hợp tác xã tham gia trồng rừng gỗ lớn có chứng nhận FSC và cộng đồng, hộ gia đình tham gia quản lý bền vững rừng tự nhiên. Dự kiến sẽ có 60 chi hội/nhóm của khoảng 3.000 nông dân là chủ rừng hộ gia đình, hợp tác xã và cộng đồng ở tỉnh Quảng Trị được hưởng lợi từ dự án. Sau 3 năm thực hiện, dự án sẽ tăng thêm 1.500 hecta rừng trồng được cấp chứng chỉ FSC và 600 hecta rừng tự nhiên thực hiện quản lý rừng bền vững. Mục tiêu chung của dự án là tăng cường sự tham gia của chủ rừng hộ gia đình, cộng đồng trong phát triển lâm nghiệp, giải quyết và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu ở Việt Nam. Cụ thể là tăng cường sự tham gia của hội, chi hội CCR Quảng Trị, chủ rừng hợp tác xã lâm nghiệp, nhóm hộ gia đình và cộng đồng trong đóng góp thực hiện quản lý rừng bền vững và thực hiện giảm phát thải khí nhà kính do mất rừng, suy thoái rừng và tăng cường trữ lượng carbon (REDD+) và chi trả dịch vụ môi trường rừng (PFES) tại các cấp. Tăng cường năng lực cho Hội, chi hội CCR Quảng Trị, các chủ rừng hợp tác xã lâm nghiệp, nhóm hộ gia đình và cộng đồng trong hai chuỗi cung ứng gỗ keo có chứng chỉ FSC và dầu trẩu có chứng nhận quản lý rừng bền vững.

V1A9726

Mặc dù tỉnh Quảng Trị đã giao cho cộng đồng và hộ gia đình với diện tích 19.026 ha rừng tự nhiên, trong đó khoảng 9.460 ha rừng được chi trả dịch vụ môi trường rừng nhưng số chủ rừng còn lại chưa có nhiều cơ hội hưởng lợi từ rừng được giao. Điều đó phần nào hạn chế năng lực thực hiện bảo vệ và quản lý rừng. Với diện tích rừng trồng do hộ gia đình và hợp tác xã đang quản lý khoảng 55.000 ha, tỉnh Quảng Trị vẫn rất tiềm năng trong việc huy động sự tham gia trồng rừng bền vững FSC. Trong lúc nhiều chủ rừng cộng đồng và hộ gia đình chưa hưởng lợi đáng kể từ rừng tự nhiên được giao, thì nguồn lợi từ lâm sản ngoài gỗ, chi trả chia sẻ lợi ích từ Đề án giảm phát thải Bắc Trung Bộ (được thực hiện từ năm 2018-2024 ở 6 tỉnh Bắc miền Trung, trong đó có Quảng Trị) là những cơ hội tiềm năng để giúp cộng đồng tạo nguồn thu nhập ổn định từ rừng và tham gia bền vững vào công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng được giao. Các can thiệp của dự án Prosper sẽ đóng góp vào việc thúc đẩy Đề án giảm phát thải Bắc Trung Bộ. Theo đánh giá của Hội CCR Quảng Trị năm 2018, giá trị gia tăng trực tiếp cho chủ rừng nhờ chứng nhận FSC khoảng 5.000.000đ/ha rừng keo/1 năm. Dự án PROSPER góp phần tăng diện tích tham gia trồng rừng gỗ lớn FSC của hộ gia đình và hợp tác xã Chi hội rừng tự nhiên (rừng cộng đồng và hộ gia đình). Hỗ trợ các sáng kiến để phát triển mô hình trồng rừng gỗ lớn FSC; thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp thu mua gỗ keo FSC; tăng cường năng lực cho chủ rừng về xác định nguồn tài nguyên rừng và quản lý bền vững. 

VINH2074

Bên cạnh hỗ trợ để phát triển trồng rừng gỗ lớn bền vững, Dự án PROSPER thúc đẩy cộng đồng được giao rừng tự nhiên thực hiện quản lý và khai thác bền vững nguồn lâm sản ngoài gỗ để tạo thêm cơ hội thu nhập cho cộng đồng mà cây tre, cây trẩu là đối tượng hướng đến. Tre là một trong những nguồn lợi lâm sản ngoài gỗ rất phong phú và tiềm năng, có hơn 10 loài tre có khả năng thương mại được khảo sát tại khu vực Bắc Hướng Hóa. Cây trẩu là là cây lâm nghiệp bản địa, với một thị trường rất lớn từ Trung Quốc, hạt trẩu mang đến thu nhập đáng kể cho cộng đồng trong giai đoạn thu hoạch từ tháng 8 đến tháng 10 hằng năm. Dự án PROSPER hỗ trợ mở rộng diện tích rừng trẩu và xây dựng năng lực để các nhóm cộng đồng có thể tham gia sâu hơn vào khâu sơ chế cho thị trường trong nước. Bên cạnh đó, dự án còn góp phần thúc đẩy dịch vụ hệ sinh thái và thúc đẩy liên kết bền vững. Sản phẩm dầu trẩu nguồn gốc từ Hướng Hóa được Công ty L.Co sản xuất và trưng bày trên kệ hàng siêu thị Kohnan tại Tp. HCM và Hà Nội; sản phẩm tre Bắc Hướng Hóa được cung ứng cho Hoian Roastery; Gỗ Keo FSC Quảng Trị tham gia vào sản phẩm gỗ ngoài trời của IKEA trên toàn cầu. Các doanh nghiệp tham gia vào các chuỗi cung ứng này tự xây dựng cho mình các tiêu chí về yêu cầu sản phẩm, nhưng tất cả đều hướng đến mô hình hợp tác bền vững với nông dân vì trách nhiệm xã hội và môi trường.

Tung seed harvesting

Việc triển khai dự án PROSPER góp phần thúc đẩy hơn nữa những kết quả đạt được trong quản lý rừng bền vững ở Quảng Trị, từ đó tăng thêm cơ hội, thu nhập cho các chủ rừng ở địa phương. Để đạt được kết quả như mục tiêu đặt ra của dự án cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các đối tượng hưởng lợi và tham gia dự án, đồng thời nâng cao tính chủ động cũng như vai trò quản lý và xúc tiến của chính quyền địa phương trong lĩnh vực này.

Nguồn tin: Hoai Nam/MCNV

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây