Lồng ghép công tác khắc phục hậu quả bom mìn vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Thứ năm - 29/09/2016 21:36

 
Trong chiến tranh, tỉnh Quảng Trị là một chiến trường trọng điểm ác liệt. Mặc dù chiến tranh đã lùi xa hơn 40 năm nhưng vẫn còn để lại nhiều di chứng và hậu quả nặng nề. Bên cạnh sự tàn phá và hủy diệt, hơn 82% diện tích đất của tỉnh bị ô nhiễm bom mìn và vật liệu nổ. Với số lượng rất lớn bom mìn và vật liệu nổ còn sót lại đã gây ra hàng ngàn vụ tai nạn thương tâm cho người dân, làm hưởng rất lớn đến sản xuất, đời sống của nhân dân và sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Nhận thức rõ về điều đó, ngay sau khi kết thúc chiến tranh, Đảng và Nhà nước đã đặc biệt quan tâm, ưu tiên dành một phần ngân sách đáng kể để khắc phục hậu quả bom, mìn. Tổng số vốn từ NSNN đầu tư thực hiện rà phá bom mìn bình quân hàng năm trên địa bàn tỉnh khoảng 15-20 tỷ đồng. Tuy nhiên, do lượng bom mìn và vật liệu nổ còn sót lại rất lớn, trên diện tích rộng, đa dạng, phức tạp, nên để làm “sạch” toàn bộ diện tích đất bị ô nhiễm cần phải có sự đầu tư rất lớn về kinh phí, công sức và thời gian. Vì vậy, bên cạnh sự nỗ lực của Chính phủ cần có tham gia hỗ trợ, giúp đỡ của cộng đồng quốc tế.
Với sự nỗ lực và quyết tâm cao của chính quyền và nhân dân trong toàn tỉnh, sự hỗ trợ, giúp đỡ có hiệu quả của cộng đồng quốc tế[1], đến nay Chương trình khắc phục hậu quả bom mìn trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã đạt được những kết quả rất quan trọng. Thông qua các hoạt động truyền thông, giáo dục với rất nhiều hình thức và nội dung phong phú, hiệu quả đã góp phần rất lớn trong việc nâng cao nhận thức và ý thức của người dân, đặc biệt là trẻ em về hiểm họa từ bom mìn và cách phòng tránh. Bằng chứng thuyết phục nhất chính là tỷ lệ tai nạn bom mìn gây ra do thiếu hiểu biết giảm rõ rệt[2]. D[3]Tổng nguồn vốn tài trợ cho hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh trên địa bàn tỉnh trong 20 năm qua (1996-2016) đạt gần 70 triệu USD.
Với trách nhiệm của cơ quan tham mưu tổng hợp của UBND tỉnh, trong những năm qua, Sở Kế hoạch và Đầu tư đã tham mưu UBND tỉnh thực hiện tốt việc lồng ghép công tác khắc phục hậu quả bom mìn vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng - an ninh trên địa bàn tỉnh
Trong điều kiện nguồn lực đầu tư hạn chế, trong những năm qua, Sở Kế hoạch và Đầu tư đã chủ động tham mưu lồng ghép nhiệm vụ khắc phục hậu quả bom mìn, xử lý vật liệu nổ vào lập công tác kế hoạch cũng như thẩm định các dự án đầu tư phát triển sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương, ngân sách Trung ương và nguồn vốn của các nhà tài trợ. Việc lồng ghép đã được thực hiện từ khâu điều tra, khảo sát, thiết kế lập dự án, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư. Các dự án được ưu tiên thực hiện rà phá bom mìn, vật liệu nổ đều tập trung chocác lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, xây dựng và phát triển các khu công nghiệp, khu kinh tế, cụm công nghiệp và các dự án cơ sở hạ tầng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Sở Kế hoạch và Đầu tư cũng đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Thông báo số 09/TB-UBND ngày 16/01/2015, trong đó đã quy định rõ: Công tác rà phá bom mìn đối với các dự án trên địa bàn tỉnh phải được thực hiện có hiệu quả thông qua việc kết hợp chặt chẽ, lồng ghép sử dụng các nguồn lực sẵn có của các tổ chức phi Chính phủ nước ngoài (NGO), các dự án của Bộ Quốc phòng để nâng cao hiệu quả và tiết kiệm.
Một số dự án rà phá bom mìn có quy mô lớn đã được thực hiện hoàn thành trong thời gian vừa qua để phục vụ phát triển các vùng kinh tế trọng điểm của tỉnh như: Rà phá bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh tại tỉnh Quảng Trị theo Quyết định 504/QĐ-TTg ngày 21/4/2010 của Thủ tướng Chính phủ; Rà phá bom mìn tại Khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo, Khu công nghiệp Nam Đông Hà, Khu công nghiệp Quán Ngang, Khu công nghiệp Bắc Hồ Xá, xây dựng và phát triển các khu đô thị mới, các khu dân cư tập trung, các dự án định canh định cư... Trong thời gian tới sẽ thực hiện Dự án rà phá bom mìn, vật nổ tại Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị với tổng mức đầu tư dự kiến là 170 tỷ đồng.
Sở Kế hoạch và Đầu tư cũng đã tham mưu UBND tỉnh bố trí vốn đối ứng để triển khai thực hiện các hoạt động rà phá bom mìn cho các dự án đầu tư sử dụng vốn ODA. Bên cạnh đó cũng đã đề xuất phối hợp với các tổ chức NGO như MAG, RENEW, SODI… trong hoạt động rà phá bom mìn để tiết kiệm và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư. Một số dự án ODA đã thực hiện tốt việc lồng ghép nguồn lực với các tổ chức NGO như: Dự án hỗ trợ sinh kế cho các đô thị dọc hành lang tiểu vùng sông Mê Kông (ADB), Chương trình Hạnh phúc tỉnh Quảng Trị (Hàn Quốc)... Bên cạnh đó, việc chia sẻ thông tin với các tổ chức NGO trong lĩnh vực khắc phục hậu quả bom mìn củng được chú trọng .
Mặt khác, trong quá trình thẩm định, tham mưu UBND tỉnh phê duyệt các dự án NGO về rà phá bom mìn, Sở Kế hoạch và Đầu tư luôn phối hợp và đề xuất các tổ chức NGO và các cơ quan chủ quản quan tâm đến công tác phát triển kinh tế - xã hội sau rà phá, phục hồi chức năng, xây dựng cơ sở hạ tầng và lồng ghép hoạt động của các
Bên cạnh kết quả quan trọng đã đạt được, việc lồng ghép nhiệm vụ khắc phục hậu quả bom mìn, vật liệu nổ vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội vẫn còn một số tồn tại, hạn chế:
Thứ nhất là, hiện nay hầu hết các dự án đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh có thực hiện rà phá bom mìn để giải phóng mặt bằng đều sử dụng chi phí từ ngân sách dự án. Do nguồn thông tin dữ liệu chưa được cập nhật đầy đủ, chưa có sự phối hợp đồng bộ và chia sẻ kịp thời, việc sử dụng kết quả về rà phá bom mìn còn có những điểm bất cập. Từ đó dẫn đến tình trạng một số dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng vẫn tổ chức thực hiện riêng lẻ, thậm chí chồng lấn lên các vùng đất đã được tổ chức rà phá bom mìn trước đó, gây ra sự lãng phí  không đáng có đối với việc sử dụng nguồn lực đầu tư trên địa bàn tỉnh. Mặt khác, do chưa hoàn thiện được bản đồ ô nhiễm bom mìn trên địa bàn tỉnh, nên khi triển khai các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội tại một số vùng, khu vực không bị nhiễm, hoặc đã được làm sạch bom mìn nhưng các nhà đầu tư vẫn phải mất nhiều thời gian và kinh phí cho rà phá bom mìn. Hạn chế này còn dẫn đến khó khăn trong việc cung cấp thông tin phục vụ công tác kêu gọi, vận động tài trợ cho các dự án rà phá bom mìn của tỉnh.
Thứ hai là, mặc dù nguồn lực đầu tư cho hoạt động rà phá bom mìn trên địa bàn tỉnh được huy động khá lớn nhưng cách sử dụng nguồn lực còn phân tán, chưa được tập trung quản lý, điều phối để phát huy hiệu quả cao nhất.
Thứ ba là, trong thời gian qua, trên địa bàn tỉnh có một số dự án khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh được triển khai rất có hiệu quả, đã góp phần cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương. Tuy nhiên, do nguồn vốn hạn hẹp nên đã làm ảnh hưởng đến khả năng duy trì tính bền vững cũng như nhân rộng phạm vi hoạt động của dự án.
Thứ tư là, công tác phối hợp, cộng tác giữa các tổ chức đang triển khai các hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh, bao gồm cả tổ chức nhà nước và các tổ chức phi Chính phủ nước ngoài trên địa bàn tỉnh chưa được quan tâm đúng mức.
Thứ năm là, theo quy định tại Thông tư số 146/2007/TT-BQP ngày 11/9/2007, đối với dự án có diện tích rà phá bom mìn, vật nổ nhỏ hơn hoặc bằng 30 ha, Bộ Tư lệnh Quân khu thẩm định, phê duyệt phương án kỹ thuật thi công - dự toán; những dự án có diện tích lớn hơn 30 ha do Cục Tác chiến thuộc Bộ Tổng tham mưu thẩm định, phê duyệt. Tuy nhiên, trong thực tế, các dự án do Bộ Tư lệnh Quân khu thẩm định có đơn giá khá thấp (khoảng 25 ÷30 triệu đồng/ha), trong khi đó những dự án do Bộ tư lệnh Công binh thẩm định có đơn giá rất cao (khoảng 70 triệu đồng/ha). Điều đó, gây khó khăn cho tỉnh trong công tác thẩm định, phê duyệt các dự án rà phá bom mìn.
Để nâng cao hiệu quả công tác khắc phục hậu quả bom mìn một cách bền vững và lâu dài, Sở Kế hoạch và Đầu tư xin đề xuất một số giải pháp sau:
1. Xây dựng cơ chế lồng ghép hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trung hạn và dài hạn của địa phương để các Sở, Ban ngành cấp tỉnh và UBND các huyện, thành phố, thị xã chủ động triển khai thực hiện. Trong đó cần tập trung vào các nội dung sau:
- Lồng ghép hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn trong tổ chức thực hiện Đề án quy hoạch và kế hoạch xây dựng nông thôn mới ở các xã trong tỉnh phù hợp với mục đích, tôn chỉ, phạm vi hoạt động và khả năng nguồn lực của từng dự án, từng nhà tài trợ. Bởi các hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn luôn gắn liền với địa bàn nông thôn, gần dân và cần có sự tham gia của cộng đồng. Việc lồng ghép và gắn kết các hoạt động ở cấp xã sẽ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các chương trình, dự án vừa hỗ trợ cho các xã sớm đạt các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới.
- Lồng ghép nội dung về khắc phục hậu quả bom mìn vào Quy trình lập, thực hiện và theo dõi, đánh giá kế hoạch phát triển KT-XH hàng năm của xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã được UBND tỉnh ban hành tại Quyết định số 12/2011/QĐ-UB ngày 01/6/2011.
- Lồng ghép các hoạt động để sử dụng có hiệu quả nguồn lực đầu tư ở trên tất cả các cấp độ quản lý, từ nguồn lực của Chính phủ, của địa phương đến nguồn lực đầu tư của các tổ chức quốc tế và của các nhà đầu tư.
2. Trong những năm qua, bằng nỗ lực của chính quyền huy động được nguồn lực rất lớn để đầu tư cho hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, tất cả các nguồn lực đầu tư cần được thể hiện trong kế hoạch trung hạn và hàng năm của cấp tỉnh, huyện, xã để tạo ra sự thống nhất trong quản lý, chỉ đạo nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng. Mặt khác, căn cứ kế hoạch chung của tỉnh, chính quyền địa phương có cơ sở cân đối, bố trí thêm nguồn vốn đối ứng từ ngân sách địa phương để vừa đáp ứng yêu cầu của các nhà tài trợ vừa thể hiện trách nhiệm của địa phương đối với các dự án, trước hết là đối với các khoản phục vụ hoạt động thường xuyên.
3. Thực hiện tốt công tác điều phối hoạt động của các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực khắc phục hậu quả bom mìn trên địa bàn toàn tỉnh. Tăng cường sự phối hợp và chia sẻ thông tin, dữ liệu dung chung giữa các Sở, ban ngành, địa phương và các BQL Dự án với Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia (VNMAC) để nâng cao chất lượng hoạt động và hiệu quả sử dụng các nguồn lực đầu tư. Khắc phục dần tình trạng chồng chéo trong tổ chức thực hiện hoạt động rà phá bom mìn trên địa bàn tỉnh.
4. Tiếp tục vận động tài trợ để duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động của dự án “Xây dựng Cơ sở dữ liệu về hoạt động khắc phục hậu quả chiển tranh tỉnh Quảng Trị” (Dự án DBU); Đồng thời kiến nghị Trung ương sớm hoàn thiện Đề án điều tra, khảo sát, lập bản đồ ô nhiễm bom, mìn trên phạm vi toàn quố. Trên cơ sở đó hoàn thiện kênh thông tin tổng hợp quan trọng để chia sẻ cho các ngành, địa phương và tổ chức tài trợ thực hiện việc lồng ghép và triển khai hoạt động rà phá bom mìn, khắc phục hậu quả chiến tranh.
5. Xây dựng kế hoạch xúc tiến vận động tài trợ và có cơ chế hợp tác quốc tế để huy động mọi nguồn lực khắc phục bom mìn, tạo điều kiện huy động ngày càng nhiều hơn nữa các nguồn lực, nhất là nguồn tài trợ, giúp đỡ của cộng đồng quốc tế để đẩy nhanh tốc độ rà phá bom mìn, hỗ trợ, tái hoà nhập cộng đồng cho nạn nhân bom mìn, góp phần khắc phục hậu quả chiến tranh, thực hiện mục tiêu giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Trên đây là Báo cáo tham luận của Sở Kế hoạch và Đầu tư về lồng ghép công tác khắc phục hậu quả bom mìn vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương xin được báo cáo trước toàn thể Hội nghị.
Xin trân trọng cám ơn./.
 
[1] Trực tiếp là các tổ chức NGO như: MAG (Anh), SODI (Đức), Renew (Mỹ), Peace Trees (Mỹ), CPI (Mỹ)...
[2] Số nạn nhân bom mìn trong giai đoạn 2006-2010 giảm 26,38% so với giai đoạn 2001-2005; giai đoạn 2011-2015 giảm 80,32% so với giai đoạn 2006-2010.
[3] Tính đến nay, tỉnh Quảng Trị đã tiến hành rà phá được trên 116 triệu m2.

Nguồn tin: SỞ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ:

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Lời ngỏ
Sở Ngoại vụ tỉnh Quảng Trị được thành lập ngày 12/02/2003 theo Quyết định số 24/2003/QĐ 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây